بردهای الکترونیکی و قطعاتی که در تجهیزات کامپیوتری، مخابراتی و الکترونیکی استفاده می‌شوند، علاوه بر فلزات مختلف، ممکن است حاوی مقادیر قابل‌توجهی از فلزات ارزشمند مانند طلا، نقره و پالادیوم باشند. به همین دلیل، بازیابی طلا از بردهای الکترونیکی یکی از موضوعات مورد توجه در صنعت بازیافت ضایعات الکترونیکی است.

طلا به دلیل مقاومت بالا در برابر خوردگی و اکسیداسیون، در برخی قسمت‌های قطعات الکترونیکی مانند کانکتورها، اتصالات و برخی سطوح تماس مورد استفاده قرار می‌گیرد. البته مقدار طلا در هر نوع برد متفاوت است و همه بردهای الکترونیکی ارزش یکسانی برای بازیابی فلزات ندارند.

چرا در بردهای الکترونیکی از طلا استفاده می‌شود؟

یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های طلا، رسانایی مناسب و مقاومت بسیار بالای آن در برابر خوردگی و اکسید شدن است. این ویژگی باعث شده است که در برخی اتصالات حساس الکترونیکی از پوشش‌های بسیار نازک طلا استفاده شود.

با این حال، باید توجه داشت که طلای موجود در بردها معمولاً به شکل یک لایه بسیار نازک است و نمی‌توان صرفاً با مشاهده یک برد، مقدار طلای قابل بازیابی از آن را مشخص کرد.

مراحل کلی بازیابی طلا از بردهای الکترونیکی

فرآیند بازیابی فلزات ارزشمند از ضایعات الکترونیکی معمولاً شامل چند مرحله کلی است:

۱. جداسازی و آماده‌سازی برد

در ابتدا بردهای الکترونیکی بر اساس نوع، کیفیت و میزان احتمالی فلزات ارزشمند دسته‌بندی می‌شوند. قطعات غیرضروری نیز در فرآیند آماده‌سازی از برد جدا می‌شوند.

این مرحله اهمیت زیادی دارد، زیرا انتخاب صحیح مواد اولیه می‌تواند روی بازده اقتصادی فرآیند تأثیر قابل‌توجهی داشته باشد.

۲. جداسازی فیزیکی

در این مرحله تلاش می‌شود بخش‌هایی که احتمال وجود فلزات ارزشمند در آنها بیشتر است از سایر قسمت‌های برد جدا شوند.

این کار می‌تواند شامل جداسازی کانکتورها، پایه‌ها و برخی قطعات فلزی باشد. هدف این مرحله کاهش حجم مواد و افزایش تمرکز بخش موردنظر برای مراحل بعدی است.

۳. فرآیندهای شیمیایی

پس از آماده‌سازی، در برخی روش‌های صنعتی و آزمایشگاهی از فرآیندهای شیمیایی برای جداسازی فلزات استفاده می‌شود.

برخی مواد شیمیایی آزمایشگاهی مانند اسیدهای معدنی در فرآیندهای مختلف انحلال و جداسازی فلزات مورد استفاده قرار می‌گیرند. برای مثال، اسید نیتریک و اسید هیدروکلریک از مواد شناخته‌شده در شیمی استخراج و جداسازی فلزات هستند.

نوع ماده شیمیایی مورد استفاده به روش فرآوری، ترکیب ضایعات و فلزی که قرار است جداسازی شود بستگی دارد.

توجه: کار با اسیدهای غلیظ و مخلوط‌های واکنش‌پذیر می‌تواند باعث تولید بخارات خطرناک، گرما و مواد سمی شود و باید تنها با تجهیزات مناسب، تهویه تخصصی و رعایت الزامات ایمنی انجام شود.

۴. جداسازی و تصفیه

پس از انجام فرآیند شیمیایی، ترکیبات مختلف موجود در محلول باید از یکدیگر جدا شوند. هدف نهایی این مرحله، جداسازی ترکیبات حاوی فلز ارزشمند و افزایش خلوص آن است.

در این بخش، استفاده از شیشه‌آلات آزمایشگاهی مناسب مانند بشر، ارلن، قیف و تجهیزات فیلتراسیون می‌تواند در فرآیندهای کنترل‌شده آزمایشگاهی کاربرد داشته باشد.

۵. بازیابی فلز

در نهایت، ترکیب حاوی فلز موردنظر تحت فرآیندهای مناسب جداسازی و تصفیه قرار می‌گیرد تا فلز ارزشمند بازیابی شود.

میزان خلوص محصول نهایی به کیفیت ماده اولیه، روش مورد استفاده و کنترل صحیح مراحل مختلف فرآیند بستگی دارد.

چه مواد شیمیایی در فرآیندهای بازیابی فلزات اهمیت دارند؟

بسته به روش مورد استفاده، مواد شیمیایی مختلفی ممکن است در فرآیندهای صنعتی و آزمایشگاهی جداسازی فلزات مورد استفاده قرار گیرند.

از جمله مواد شناخته‌شده می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• اسید نیتریک

• اسید هیدروکلریک

• مواد شیمیایی مورد استفاده در رسوب‌دهی و تصفیه

• مواد مورد استفاده برای تنظیم شرایط محلول

• آب مقطر و آب دیونیزه برای شست‌وشو و آماده‌سازی

انتخاب ماده شیمیایی مناسب باید بر اساس روش فرآوری و نوع ماده اولیه انجام شود و استفاده از مواد شیمیایی بدون شناخت واکنش‌ها می‌تواند خطرناک باشد.

تجهیزات آزمایشگاهی مورد نیاز

برای کارهای آزمایشگاهی مرتبط با جداسازی و بررسی فلزات، استفاده از تجهیزات مناسب اهمیت زیادی دارد.

برخی تجهیزات عمومی مورد استفاده در این نوع فعالیت‌ها عبارت‌اند از:

• بشر آزمایشگاهی

• ارلن مایر

• استوانه مدرج

• قیف آزمایشگاهی

• شیشه‌آلات مقاوم در برابر مواد شیمیایی

• کاغذ و تجهیزات فیلتراسیون

• ترازو با دقت مناسب

• تجهیزات حفاظت فردی

• تجهیزات تهویه و کنترل بخارات

در فروشگاه مواد شیمیایی و تجهیزات آزمایشگاهی آرامان می‌توانید انواع شیشه‌آلات آزمایشگاهی، مواد شیمیایی و ملزومات آزمایشگاهی را بررسی کنید.

آیا استخراج طلا از بردهای الکترونیکی اقتصادی است؟

این موضوع به عوامل مختلفی بستگی دارد. مقدار طلای موجود در برد، نوع ضایعات، هزینه مواد شیمیایی، تجهیزات، نیروی انسانی، مدیریت پسماند و حجم کار همگی بر اقتصادی بودن فرآیند تأثیر دارند.

به همین دلیل، قبل از شروع فرآوری، بهتر است ارزش تقریبی مواد اولیه و هزینه‌های فرآیند بررسی شود.

بردهای قدیمی کامپیوتر، تجهیزات مخابراتی و برخی قطعات الکترونیکی ممکن است ارزش بازیافت متفاوتی داشته باشند و نمی‌توان یک میزان ثابت برای طلای موجود در تمام بردها در نظر گرفت.

نکات ایمنی در بازیابی طلا از برد

فرآیندهای شیمیایی مرتبط با بازیابی فلزات می‌توانند با خطرات جدی همراه باشند. اسیدهای قوی، بخارات خورنده و واکنش‌های شیمیایی کنترل‌نشده می‌توانند موجب سوختگی، مسمومیت یا آسیب جدی شوند.

بنابراین استفاده از دستکش و تجهیزات حفاظت فردی مناسب، عینک ایمنی، تهویه تخصصی و ظروف سازگار با مواد شیمیایی ضروری است.

همچنین پسماندهای حاصل از فرآیند نباید بدون بررسی و تصفیه مناسب وارد فاضلاب یا محیط زیست شوند.

جمع‌بندی

استخراج طلا از بردهای الکترونیکی در واقع بخشی از فرآیند گسترده‌تر بازیافت فلزات ارزشمند از ضایعات الکترونیکی است. این فرآیند می‌تواند شامل جداسازی فیزیکی، آماده‌سازی، فرآیندهای شیمیایی، فیلتراسیون، تصفیه و بازیابی فلز باشد.

برای انجام مطالعات و فرآیندهای آزمایشگاهی مرتبط، انتخاب صحیح مواد شیمیایی، شیشه‌آلات آزمایشگاهی و تجهیزات ایمنی اهمیت زیادی دارد.

فروشگاه آرامان تلاش می‌کند مجموعه‌ای از مواد شیمیایی و تجهیزات آزمایشگاهی مورد نیاز مراکز تحقیقاتی، آزمایشگاه‌ها، صنایع و مراکز آموزشی را فراهم کند.